Tự phê bình (TPB) và phê bình (PB) là quy luật phát triển của Đảng, là “vũ khí sắc bén” để xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. Đây là nguyên tắc cơ bản trong sinh hoạt, hoạt động và phát triển của Đảng.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc TPB và PB, từ đó sửa chữa khắc phục hạn chế, khuyết điểm để tiến bộ. Người nói, “Chỉ có không ngừng đấu tranh, phê bình và tự phê bình, nhận rõ đúng sai, phát huy cái đúng, khắc phục cái sai, mới có thể làm cho mình, cho Đảng, cho cách mạng tiến bộ mãi”. Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ: “Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng. Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sữa chữa khuyết điểm đó. Như thế mới là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính”^(*).

TPB và PB là cơ sở để xây dựng khối đoàn kết, thống nhất trong Đảng, là quy luật phát triển của Đảng. Mục đích TPB và PB nhằm giúp nhau sửa chữa khuyết điểm, giúp nhau tiến bộ; làm cho con người tốt hơn, việc tốt hơn và tổ chức mạnh lên “phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi”.

Trong sinh hoạt Đảng, việc thực hiện TPB và PB chính là cuộc chiến đấu ngay trong “cơ thể Đảng”, với những lời nói thẳng, nói thật, đánh giá đúng sự thật sẽ như những “liều thuốc đắng”, dù khó nghe, khó uống song sẽ giúp mọi người phát hiện ra “bệnh” và có biện pháp “điều trị” bệnh. Bên cạnh đó, TPB và PB không để rơi vào tình trạng dĩ hòa vi quý, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh, đoàn kết xuôi chiều, dân chủ hình thức mà mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo phải được trang bị một thể lực khỏe, phải thường xuyên thực hành nghiêm túc nguyên tắc của Đảng.

Thực tiễn chi bộ nào làm tốt TPB và PB, nơi đó dân chủ trong Đảng được phát huy, tinh thần đoàn kết, thống nhất được củng cố. Trái lại, nơi nào nể nang, né tránh, còn bệnh thành tích, chất lượng sinh hoạt chi bộ chưa cao.

Để phòng ngừa suy thoái, ngăn chặn “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong Đảng, trước hết mỗi cấp ủy và cán bộ, đảng viên cần thấu suốt mục đích của việc thực hiện TPB và PB với quan điểm “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật và nói rõ sự thật”; “phê bình mình trước, phê bình người sau, phê bình việc chứ không phê bình người” nhằm cùng nhau tiến bộ, cùng nhau phấn đấu vì nhiệm vụ chung của đơn vị.

Từng tổ chức đảng và đảng viên phải gương mẫu “tự soi”, “tự sửa”, phát huy tinh thần trung thực, tự giác, xây dựng; đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân; giữ gìn sự đoàn kết nội bộ; nâng cao bản lĩnh chính trị; gương mẫu về đạo đức, lối sống.

Thường xuyên giáo dục cho cán bộ, đảng viên nâng cao nhận thức đúng đắn nguyên tắc TPB và PB, hiểu rõ mục đích, nội dung, phương pháp và những yêu cầu cơ bản trong TPB và PB, nhằm phát huy vai trò TPB và PB trong xây dựng Đảng. Mỗi đảng viên, cán bộ chủ chốt, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng phải là tấm gương sáng về nhận thức đầy đủ, sâu sắc nguyên tắc.

Bí thư cấp ủy cần phát huy tinh thần nêu gương, thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng. Cán bộ ở cương vị càng cao, càng đòi hỏi nêu cao tính tự giác, gương mẫu, dũng cảm trong TPB và tiếp thu PB. Kiểm điểm, phê bình phải trên tinh thần xây dựng, yêu thương, giúp đỡ đảng viên tiến bộ.

Tổ chức đảng và đảng viên theo dõi, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch và giám sát, đôn đốc việc sửa chữa, khắc phục khuyết điểm sau TPB và PB của cán bộ. Phải kiên quyết khắc phục tình trạng ngại va chạm, nể nang, né tránh; dám nhận khuyết điểm, dám chịu trách nhiệm, chủ động sửa chữa, khắc phục nhằm tạo không khí dân chủ, đoàn kết nội bộ, góp phần thực hiện thắng lợi nghị quyết đại hội đảng các cấp, tiến tới Đại hội XIV của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới.

(*) Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG ST, Hà Nội, 2011, t.5, tr.301.

Hồng Sen